नेपालगन्ज : नेपालगन्जस्थित लागुऔषध परामर्श केन्द्रमा दुर्ब्यशनीमा फसेका युवा युवतीको चाप धेरै छ । केन्द्रमा परार्मश दाता दीपेन्द्रकुमार जोशी, नेपाल प्रहरीको लागुऔषध ब्यूरो, भेरी अस्पतालका चिकित्सक लगायतले दैनिकजसो निःशुल्क परामर्श दिन्छन् ।
करिव डेढ वर्षअघि केन्द्र सञ्चालनमा आएको हो । लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई निःशुल्क रुपमा परामर्श दिने उद्देश्यले नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका र जिल्ला प्रहरी कार्यालयको संयुक्त प्रयासबाट केन्द्र स्थापना गरिएको थियो । केन्द्र स्थापना भएपछि अहिलेसम्म सयौं ब्यक्तिले परामर्श लिइसकेका छन् । केन्द्रका परामर्शदाता दीपेन्द्रकुमार जोशी भन्छन्, ‘लागुऔषध दुर्ब्यशनीको अवस्था एकदमै भयावह छ, यो निःशुल्क परामर्श केन्द्र हो, सबै किसिमको परामर्श यहाँ दिइन्छ ।’
आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा मात्रै १ सय ७६ जनाले केन्द्रबाट निःशुल्क परामर्श लिएको देखिन्छ । यसमध्ये १ सय ७२ जना पुरुष र ४ जना महिला रहेका छन् । केन्द्रले परामर्शका लागि आउने लागुऔषध प्रयोगकर्ताको अवस्था हेरेर उपचार र सुधार केन्द्रमा पठाउँछ । अभिभावकले आफ्ना छोरा छोरीको चासो नराख्नु, नेपाल-भारत खुल्ला सिमा लगायत कारणले बाँकेमा लागुऔषध दुर्ब्यशनी नियन्त्रणमा आउन नसकेको बताइन्छ ।
कानुनले लागुऔषध प्रयोग, ओसार–पसार तथा कारोबारलाई अपराध मानेको छ । तर, अहिलेसम्म प्रहरीले लागुऔषध ओसार–पसार र कारोबार गर्ने ब्यक्तिलाई मात्र कानुनी कारबाही गर्दैै आएको छ । अहिलेसम्म लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई मात्र उपचार र सुधार केन्द्रमा राख्न पठाउने गरिएको छ ।
कानुनले लागुऔषध प्रयोग, ओसार–पसार तथा कारोबारलाई अपराध मानेको छ । तर, अहिलेसम्म प्रहरीले लागुऔषध ओसार–पसार र कारोबार गर्ने ब्यक्तिलाई मात्र कानुनी कारबाही गर्दैै आएको छ । अहिलेसम्म लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई मात्र उपचार र सुधार केन्द्रमा राख्न पठाउने गरिएको छ ।
नेपाल प्रहरीको लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरो नेपालगन्जका अनुसार लागुऔषध प्रयोगकर्तालाई लक्षित गरेर बाँकेमा अहिलेसम्म १९ वटा सुधार केन्द्र स्थापना भइसकेका छन् । ती मध्ये नेपालगन्जमा १२, कोहलपुरमा ५ र हवल्दारपुरमा २ वटा रहेको ब्यूरोले जनाएको छ । यसमध्ये नेपालगन्जमा एउटा महिला सुधार केन्द्र सञ्चालनमा छ ।
यस्तै भेरी अस्पताल नेपालगन्जमा ७५ जनाले नियमित रुपमा औषधी खाईरहेका छन् । ती मध्ये ६८ पुरुष र ७ जना महिला रहेका छन् । औषधीको माध्यमबाट प्रयोगकर्तालाई बिस्तारै लागुऔषधको कुलतबाट छुटाउन उक्त औषधी नियमित रुपमा दिइन्छ ।
जिल्लामा लागुऔषध प्रयोगकर्ताको एकिन तथ्यांक नभएपनि दुर्ब्यशनीको संख्या अत्यधिक रहेको प्रहरीका अधिकारी बताउँछन् । प्रहरीले लागुऔषध ओसार–पसार तथा कारोबारमा संलग्न ब्यक्तिलाई भने कारबाहीको दायरामा ल्याउने गरेको छ । लागुऔषध ओसार-पसार तथा कारोबारमा संलग्न ब्यक्तिको संख्या बर्षेनी बढ्दै गएको छ ।
जिल्लामा लागुऔषध प्रयोगकर्ताको एकिन तथ्यांक नभएपनि दुर्ब्यशनीको संख्या अत्यधिक रहेको प्रहरीका अधिकारी बताउँछन् । प्रहरीले लागुऔषध ओसार–पसार तथा कारोबारमा संलग्न ब्यक्तिलाई भने कारबाहीको दायरामा ल्याउने गरेको छ । लागुऔषध ओसार-पसार तथा कारोबारमा संलग्न ब्यक्तिको संख्या बर्षेनी बढ्दै गएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाँकेको तथ्यांकलाई हेर्दा लागुऔषध ओसार– पसार तथा कारोबारको मात्रा बर्षेनी बढ्दै गएको देखिन्छ । जसअनुसार आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा कार्यालयले ९९ वटा मुद्दा दर्ता गरेको थियो । आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा मुद्दाको संख्या घटेर ७८ मा आयो । त्यसपछि पुनः २०७३/७४ मा बढेर १ सय ३७ पुग्यो । आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा मुद्दाको संख्या बढेर १ सय ४७ पुगेको थियो । यस्तै गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा १ सय २६ वटा मुद्दा दर्ता गरेकोमा १ सय ९६ जना ब्यक्ति पक्राउ परेका थिए ।
त्यसमध्ये १९ महिला र १ सय ७६ जना पुरुष थिए । गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा मात्रै बरामद गरिएको लागुऔषधमा ब्राउन सुगर ५ सय ८७ ग्राम ८३५ मिलिग्राम, चरेश २० केजी ३० ग्राम, अफिम ३४ केजी ५ सय ७४ ग्राम, गाँजा ६८ केजी ४३ ग्राम, कोरेक्स ३९ लिटर ४ सय मिलिलिटर, नाईट्राजेपाम १ हजार ३ सय ३० टयाब्लेट र टामाडोल १ हजार ७० ट्याब्लेट रहेको छ ।
यि तथ्यांकबाट नै लागुऔषध दुर्ब्यशनीर ओसार- पसार विकराल बन्दै गइरहेको पुष्टी हुन्छ । नेपालगन्जस्थित कारागारमा हाल लागुऔषध सम्बन्धी मुद्दाका १ सय ७५ जना कैदी र १ सय १० जना बन्दी रहेका छन् ।
यि तथ्यांकबाट नै लागुऔषध दुर्ब्यशनीर ओसार- पसार विकराल बन्दै गइरहेको पुष्टी हुन्छ । नेपालगन्जस्थित कारागारमा हाल लागुऔषध सम्बन्धी मुद्दाका १ सय ७५ जना कैदी र १ सय १० जना बन्दी रहेका छन् ।
लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरो नेपालगन्जका प्रमुख एवम् प्रहरी निरीक्षक प्रकाशकुमार केसी प्रहरी र समुदाय मिलेर सचेतना मुलक कार्यक्रम चलाइरहँदा पनि लागुऔषध प्रयोग र ओसार पसार नियन्त्रणमा आउन नसकेको बताउँछन् । ‘
लागुऔषध बिक्री, वितरण गर्न लागेको जानकारी आएपछि सुराकी पठाउँछौं, पक्राउ गरेर ल्याईसकेपछि हामीले प्रतिवेदन तयार गरी जिल्ला प्रहरी कार्यालय समक्ष मुद्दा चलाउन मान्छे र लागुऔषध सहित पठाउँछौं,’ उनले भने ‘हाम्रो प्रतिवेदनका आधारमा नै मुद्दा चल्छ ।’ नेपाल-भारत खुल्ला सिमाका कारण लागुऔषध नियन्त्रण गर्न समस्या रहेको प्रहरी निरीक्षक केसीले बताए । लागुऔषध दुर्ब्यशनीमा युवा युवतीहरु नराम्ररी फसेको र उनीहरुलाई निःशुल्क रुपमा परामर्श दिने काम भइरहेको जानकारी दिए ।
प्रहरीका अनुसार बाँकेसहित सुर्खेत, दाङ, बर्दिया, रुकुम, दैलेख, कालिकोट, जुम्ला, हुम्ला लगायत जिल्लाका लागुऔषध प्रयोगकर्ता तथा कारोबारी नेपालगन्ज आईपुग्छन् । उनीहरु लागुऔषध सेवन गर्न तथा खरिद गर्न भारतको रुपैडिहा, बहराईच, नानपारासम्म आफै पुग्छन् ।
नेपाल प्रहरीले भारतीय प्रहरीसँग पनि समन्वय गरेर त्यहाँ हुने लागुऔषध दुर्ब्यशनी र कारोबारलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेको केसीले सुनाए । ‘लागुऔषध दुर्ब्यशनी, ओसार–पसार तथा कारोबार नियन्त्रणका लागि जनचेतना मुलक कार्यक्रमसँगै प्रहरीले कानुनी कारबाही पनि गरिरहेको छ,’ उनले भने ।
