नेपालगन्ज : आसन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनलाई स्वच्छ, भयरहित र विश्वसनीय बनाउन बाँके र बर्दियास्थित नागरिक समाजका अगुवाले अनेक चुनौती रहेको औल्याएका छन् । निर्वाचनलाई स्वच्छ, भयरहित र विश्वसनीय बनाउन मतदान स्थलमा बायोमेट्रिक प्रणाली र प्रविधिमैत्री मतपत्रसँगै मतदाताको सुरक्षा, मतदान स्थलसम्म मतदाताको सहज पहुँच, मतदाता शिक्षाबारे सचेतना जगाउनुपर्ने उनीहरुको सुझाव छ ।
संवाद समुह लुम्बिनी प्रदेशको सहजीकरण तथा बेस संस्थाको ब्यवस्थापनमा आयोजित उक्त कार्यक्रममा बोल्ने नागरिक समाजका अगुवाले निर्वाचनलाई स्वच्छ, भयरहित र विश्वसनीय बनाउन सरकार र निर्वाचन आयोगले उचित कदम चाल्नुपर्ने बताए । संवाद समुहका वरिष्ठ सहजकर्ता सुशिल बस्नेतले सहजीकरण गरेको उक्त कार्यक्रममा एड्भोकेसी फोरमका बसन्त गौतमले जेन-जी आन्दोलनमा लुटिएका सुरक्षाकर्मीका हतियार र फरार कैदीका कारण निर्वाचन धाँधलीपूर्ण हुन सक्ने खतरा औल्याए । नेपाल-भारत खुल्ला सिमाना भएकाले निर्वाचनको सुरक्षामा चुनौती आउने बताए ।
नेपाल नेत्रहिन संघ बाँकेका अध्यक्ष भावुकजंग थापाले मतदान स्थलमा दृष्टिविहिन तथा अपांगता भएका व्यक्तिले आफ्नो मताधिकार पूर्ण रुपले प्रयोग गर्न नपाईरहेको बताए । मतदान गर्दा अर्काको साहारा लिनुपर्ने बाध्यात्मक अवस्थाले गर्दा अपांगता भएका व्यक्तिले रोजेको उम्मेदवारलाई आफ्नो मत दिन नसक्ने समस्या रहेको सुनाए । गैरसरकारी संस्थाकर्मी नमस्कार शाहले निर्वाचनमा नागरिक समाजको दोहोरो भूमिका हुने गरेको बताए । निर्वाचनको समयमा कतिपय सञ्चार माध्यमको भूमिका समेत एक पक्षिय रुपमा देखिने गरेको उनको बुझाई छ ।
राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग नेपालगन्जका प्रमुख द्धारिका अधिकारीले निर्वाचनमा आउन सक्ने सम्भावित चुनौतीबारे आयोगले प्रतिवेदनमार्फत सुझाव दिइरहेको बताइन् । निर्वाचनमा मत बदर हुने, मतदान स्थलमा असहजता, मतदाताको पहुँच भन्दा बाहिर हुने गरेको बताइन् । पत्रकार अर्जुन ओलीले बाँकेको राप्ती सोनारीको वडा नम्बर १ कुसुम र राप्ती सोनारी ४ मा पर्ने सिमा नाका क्षेत्रका सर्बसाधारण नागरिकलाई मतदान स्थल सम्म पुग्न निकै असहज हुने गरेको बताए ।
भौगोलिक रुपले मतदान स्थल टाढा हुँदा घण्टौं समयसम्म पैदल हिडेर मतदान स्थल सम्म पुग्नुपर्ने बाध्यता भएको र अपांगता व्यक्तिलाई झनै सास्ती हुने गरेको उनले सुनाए । कार्यक्रममा बेस नेपालका केन्द्रिय उपाध्यक्ष संगिता चौधरीले निर्वाचनलाई स्वच्छ, भयरहित र विश्वसनीय बनाउनुको विकल्प नभएको बताइन् ।
निर्वाचनका सन्दर्भमा सबै नागरिकप्रति समान ब्यवहार हुनुपर्ने उनको सुझाव छ । ‘हाम्रो देशमा धेरै आन्दोलनहरु हुदै आएका छन्, माओवादी सशस्त्र द्धन्द्धमा १७ हजार मान्छे मरेको इतिहास ताजै छ, त्यस बेलामा ठुलो नेपाली नागरिकहरुका साथै प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाको मृत्यु भयो, तर टिकापुरमा प्रहरीका साथै सर्बसाधारण नागरिक मारिएको घटनामा रेशम चौधरीलाई मात्रै चुनाव लड्नबाट किन बञ्चित गरिएको छ ?’ उनले भनिन् ‘कतै यसमा विभेद भयो कि ?’
समुहका वरिष्ठ सहजकर्ता बस्नेतले निर्वाचन नजिकिदै गर्दा लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा पुगेर नागरिक समाज लगायत विभिन्न पक्षसँग निरन्तर संवाद गर्दै समस्याको निकास खोज्ने प्रयास गरिएको बताए । अधिकांस जिल्लामा मतदान स्थलमा बायोमेट्रिक प्रणाली र प्रविधिमैत्री मतपत्र ब्यवस्थापन गर्नुपर्ने सुझाव आएको बस्नेतले औल्याए ।
कार्यक्रममा संवाद समुहका सहजकर्ता एवम् नेपाल पत्रकार महासंघ लुम्बिनी प्रदेशका अध्यक्ष शुक्रऋषि चौलागाई र संवाद समुह बर्दियाका सहजकर्ता भावुक योगीले विषयबस्तुबारे प्रकाश पारेका थिए ।
